Deze week verschenen drie Nederlandse onderzoeken die samen één beeld geven: AI is al een gewoon werkinstrument, maar organisaties weten vaak niet welke tool er wordt gebruikt en met welke gegevens. Wat betekent dat voor jou?
Schaduw-AI is de norm
Volgens het gedragsonderzoek Alert Online 2026, waarover Computable schrijft, gebruikt 49% van de werknemers soms, vaak of altijd een privé-AI-account of -app voor werk. 35% gebruikt AI-tools zonder dat de organisatie het weet of heeft goedgekeurd. Slechts 39% weet welke AI-tools op het werk zijn toegestaan. En 35% legt soms of vaker inhoudelijke werkproblemen voor aan een AI-tool.
Dat is precies waar het AVG-risico zit. Een privé-account van een chatbot valt meestal onder de consumentenvoorwaarden. Daar gelden andere regels voor bewaren en trainen dan bij een zakelijk abonnement. Bij sommige aanbieders worden consumentenchats standaard voor training gebruikt, tenzij je dat zelf uitzet. Op /veiligheid/ zie je per model hoe dat geregeld is.
Wat je kunt doen: maak een korte lijst van toegestane tools en zet die op een plek waar iedereen hem vindt. Een verbod zonder alternatief werkt slecht als de helft al privé-AI gebruikt.
Financials raadplegen AI vaker dan de Belastingdienst
Fiscaal softwarebedrijf Nextens vroeg ruim 800 financieel beslissers in Nederlandse bedrijven waar ze fiscale en financiële informatie vandaan halen. Accountant.nl meldt dat 51,5% AI-tools zoals ChatGPT, Copilot en Perplexity gebruikt. Dat is meer dan de 46,5% die de Belastingdienst raadpleegt. 79,1% gebruikt AI minstens wekelijks, 39,8% zelfs meerdere keren per dag.
Het vertrouwen loopt daar niet mee in de pas. 37,7% vertrouwt AI onvoldoende, 30,6% maakt zich zorgen over privacy, en maar 22,6% controleert de informatie vrijwel altijd. Opvallend: 53,6% kent de verplichting uit de Europese AI Act niet om medewerkers AI-geletterd te maken. Slechts 6,4% heeft alle medewerkers opgeleid.
Werk je als accountant of financieel adviseur? Een algemene chatbot geeft geen garantie dat fiscale regels actueel zijn. Controleer bedragen en termijnen altijd bij de bron, en kijk of een vaktool met actuele fiscale bronnen beter past.
Geen enkel model weigert mensenrechtenschendingen volledig
Bits of Freedom publiceerde onderzoek van Aithos naar zeven modellen: Claude, ChatGPT, Grok, Gemini, DeepSeek, Mistral en Kimi. In acht scenario's werd gevraagd mee te werken aan schendingen van onder meer het discriminatieverbod en het recht op onderwijs. Claude weigerde in 96% van de gevallen, Mistral in 11%. Geen enkel model weigerde volledig. Bits of Freedom pleit daarom voor Europese regels die mensenrechten beter beschermen.
Voor HR, recruitment en de overheid is dat relevant: daar kan een model direct meebeslissen over mensen. Een Europees model is dus niet vanzelf het veiligste op elk vlak. Vergelijk modellen op /modellen/ en kijk naar meer dan alleen de plek waar de data staat.
Kort samengevat
- Gebruikt je team privé-AI? Geef een duidelijk, goedgekeurd alternatief en leg uit waarom.
- Gebruik je AI voor fiscale vragen? Controleer het antwoord altijd bij de bron.
- Kies je een model voor beslissingen over mensen? Weeg privacy én gedrag mee.
