Gisteren, 2 augustus 2026, ging de transparantieplicht van de EU AI Act van kracht. Dat klinkt groot — en voor een klein deel van de organisaties is het dat ook. Maar voor de meeste Nederlandse professionals valt de onmiddellijke impact mee, zolang je weet wat er nu echt geldt en wat nog jaren op zich laat wachten.
Wat er per 2 augustus verplicht is
De verplichting komt uit Artikel 50 van de AI Act en geldt voor iedere organisatie die AI-systemen aanbiedt of inzet voor EU-gebruikers, ongeacht bedrijfsgrootte of vestigingsland.
Chatbots en spraakassistenten moeten zich aan het begin van een gesprek kenbaar maken als AI, tenzij dat al evident is. Een korte openingszin volstaat in de meeste gevallen.
AI-gegenereerde media — audio, beeld, video — moet als kunstmatig gemarkeerd zijn, inclusief machine-leesbare metadata waar technisch haalbaar. Dat geldt ook voor deepfakes, met uitzondering van duidelijk creatief of satirisch materiaal.
Emotieherkenning en biometrische categorisering: als je die inzet, moet je de betrokkenen informeren.
AI-teksten over publieke kwesties moeten als AI-gegenereerd worden aangemerkt, tenzij er menselijke redactionele eindverantwoordelijkheid over is.
Boetes bij overtreding lopen op tot €15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet (het hoogste van de twee). Voor het MKB gelden lagere maxima.
Wat er níet per augustus ingaat
Dit is minstens even belangrijk: de eisen voor hoog-risico AI — medische hulpmiddelen, recruitmentsystemen, kredietbeoordelaars — zijn via de Digital Omnibus verschoven naar december 2027 en augustus 2028. De grote compliance-klus heeft dus nog tijd.
Praktisch voor jouw organisatie
Gebruik je een chatbot op je website? Voeg een zin toe als "Je chat met een AI-assistent." Maak je marketingbeelden met tools als Midjourney of Flux? Label ze als AI-gegenereerd. Meer is er voor de gemiddelde kenniswerker of MKB'er op dit moment niet nodig.
Tien Nederlandse toezichthouders verdelen het AI-toezicht per sector — van de ACM voor consumentenmarkten tot de AP voor persoonsgegevens. De AP publiceerde eerder dit jaar al een handreiking generatieve AI en AVG voor wie zijn systemen wil toetsen.
De rol van je AI-model
Welk model je kiest, raakt direct aan hoe makkelijk je aan deze regels voldoet. Modellen die via Europese datacenters draaien — zoals Mistral op zijn eigen Parijse infrastructuur — vereenvoudigen de gegevensstroom. Modellen waarbij data buiten de EU wordt verwerkt, vragen extra contractuele borging (SCCs of adequaatheidsbesluit). Op onze veiligheidspagina vind je per model hoe dat geregeld is.
OpenAI Astra lost wiskundige open problemen op
Los van de AI Act: gisteren kondigde OpenAI ook aan dat een interne versie van zijn volgende model, Astra, tien openstaande wiskundige en theoretische informaticaproblemen heeft opgelost met formele Lean-bewijzen, gepubliceerd op GitHub. Wiskundige Timothy Gowers (Fields Medal) noemde een van de bewijzen publicatiewaardig in een toptijdschrift. Of Astra daarmee een nieuw tijdperk inluidt of een goed gekozen demonstratie was, is nog onzeker — maar het geeft aan dat de redeneergrens van taalmodellen snel verschuift.
Voor modelvergelijkingen en benchmarks: bekijk het modeloverzicht en de branchespecifieke tools per vakgebied.
Bronnen: Score Agency – EU AI Act verplichtingen 2026 · WerkenmetAI – transparantieplicht MKB · CFO.nl – nieuwe fase AI Act · BuildFastWithAI – AI news 2 aug 2026