Over twaalf dagen, op 2 augustus 2026, worden de transparantieverplichtingen van de EU AI Act handhaafbaar. De deadline is meerdere keren in onze eerdere berichten voorbijgekomen, maar nu de teller echt afloopt is het moment om de abstracte wettekst om te zetten in concrete acties. Dit artikel legt uit wat er precies verandert, voor wie, en hoe recente modelontwikkelingen daar op ingrijpen.
Wat artikel 50 vereist
Artikel 50 van de AI Act kent vier verplichtingen die per 2 augustus gelden:
- Chatbot-disclosure: Elk AI-systeem dat direct met mensen communiceert, moet zo zijn ingericht dat de gebruiker weet dat hij of zij met een AI spreekt. Dit hoeft alleen als het niet al overduidelijk is — maar bij beroepsmatige inzet (klantenservice, HR-portals, juridische assistenten) is dat zelden het geval.
- Machine-leesbare markering van AI-content: Audio, afbeeldingen, video en tekst die door generatieve AI worden gemaakt, moeten in machine-leesbare vorm gemarkeerd zijn als kunstmatig. Voor systemen die al vóór 2 augustus op de markt waren, geldt een respijt tot 2 december 2026 — maar nieuwe inzet valt direct onder de regel.
- Informatieverstrekking bij emotieerkenning en biometrische categorisering: Gebruikers moeten worden geïnformeerd als AI hun emoties of persoonskenmerken analyseert. Dit raakt HR-tools, wervingssoftware en sommige marketingplatforms.
- Markering van deepfakes en AI-gegenereerde publieksteksten: Gemanipuleerde beelden en audio moeten als kunstmatig herkenbaar zijn; AI-gegenereerde teksten voor publieke informatie moeten worden voorzien van een aanduiding, tenzij onder redactionele eindverantwoordelijkheid.
Toezicht in Nederland ligt bij de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur. De maximale boete bij niet-naleving is 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet.
Bron: AI Act Blog – Article 50 in practice · EU AI Act – Artikel 50 tekst
Claude Sonnet 5: populairste model voor agenten, nu met hogere inzet
Timing is relevant: Claude Sonnet 5, dat Anthropic op 30 juni 2026 lanceerde, is inmiddels het standaardmodel voor agentic taken op Free- en Pro-plannen. Met een SWE-bench-score van 72,7% en een Terminal-bench-score van 76,1% — een sprong van 20 punten ten opzichte van zijn voorganger — zetten veel organisaties Sonnet 5 in voor geautomatiseerde workflows die direct contact hebben met klanten of interne medewerkers.
Dat maakt de artikel 50-deadline extra relevant: een Sonnet 5-agent die klantvragen beantwoordt, contracten samenvat of HR-verzoeken verwerkt, valt rechtstreeks onder de disclosure-verplichting. Niet het model bepaalt of je compliant bent, maar de manier waarop je het inzet.
Introductieprijs tot 31 augustus: $2/M input, $10/M output. Daarna $3/$15. Meer over de modelspecificaties staan op onze modellenpagina.
Bron: Anthropic – Claude Sonnet 5 · TechCrunch – Anthropic launches Claude Sonnet 5
Drie acties voor de komende twaalf dagen
1. Inventariseer welke systemen onder artikel 50 vallen.
Ga na welke AI-toepassingen in jouw organisatie direct communiceren met mensen (chatbots, voice-assistenten, geautomatiseerde e-mailafhandeling) en welke systemen AI-content genereren voor externe publicatie.
2. Bepaal jouw rol: provider of deployer?
Als je een kant-en-klare tool inkoopt (bijv. een AI-klantenserviceplatform), ben je deployer en verantwoordelijk voor de disclosure-laag. Als je zelf een model via API integreert, ben je ook provider voor dat specifieke systeem. Beide rollen brengen verplichtingen mee.
3. Controleer de DPA's van je AI-leveranciers.
De disclosure-verplichting is technisch eenvoudig; de markering van AI-content is ingewikkelder en vereist samenwerking met de aanbieder van het model of platform. Check of jouw leverancier watermarkering of C2PA-metadata al ondersteunt. Op onze veiligheidspagina vind je per model een overzicht van de privacydocumentatie.
De deadline van 2 augustus is geen symbolische datum — het is het moment waarop nationale toezichthouders bevoegd worden te handhaven. Voor de meeste organisaties is artikel 50-compliance haalbaar in de tijd die nog rest, maar uitstel vergroot het risico op een vliegende start met een boete in zicht.